از اين رو ، قرآن به كسانى كه در شرايط دشوار از حريم اسلام و انسانيت پاسدارى مىكنند و در رزم مردانه حماسه‌هاى جاويدان مىآفرينند چنين خطاب مىكند : يا ايها النفس المطمئنه ارجعي الى ربك راضيه مرضيه فادخلي في عبادي و ادخلي جنتي . « 1 » سير تكاملى انسان دليل چهارم براى اثبات معاد قانون استكمال است . اين قانون در قرآن با اين تعبير بيان شده است كه انسان در ابتدا خاك بود ، سپس نطفه شد ، پس از آن ، به علقه تبديل شد ، از علقه نيز مضمه تغيير يافت و آن گاه انسان شد . ابتدا ، طفلى بيش نبود ، پس آنگاه از طفوليت پا به نوجوانى گذاشت سپس به جوانى رسيد ، سرانجام پيرى و مرگ فرارسيد ، و بعد از مرگ استكمال ديگرى هم بايد باشد تا اين سير ناقص نباشد . بنابراين ؟ ، دفتر حيات انسان با مرگ بسته نمىشود و سير تكاملى او ادامه مىيابد و اين تعبيرى از آيات مبارك « انا لله و انا اليه راجعون » « 2 » و « ان الى ربك المنتهي » « 3 » است . يا ايها الناس ان كنتم في ريب من البعث فانا خلقنا كم من

--> ( 1 ) . سورهء فجر ، آيات 30 - 27 . ( 2 ) . سورهء بقره ، آيخ 156 . ( 3 ) . سورهء نجم ، آيه 42 .